دليل پيدايش زمين لرزه

طبق آخرين بررسيهای به عمل آمده، سطح کره زمين از 12 صفحه بزرگ به نام Plate تشکيل شده است که اين صفحات ساکن نبوده و جابجا ميشوند و در طی جابجائی خود به همديگر نيرو وارد کرده و اين نيروها بتدريج در کناره ها ي داخل اين صفحات انباشته شده و در نهايت به صورت زمين لرزه آزاد ميگردد. دليل حرکت اين صفحات، جريان همرفتی است که در زير اين پوسته ها و در قسمت مايع کره زمين وجود دارد. همانطور که ميدانيد، داخل کره زمين بصورت مذاب است، و دمای اين مايع مذاب در همه جای آن يکسان نيست و اين گراديان دما باعث جابجائی در اين مايع ميگردد. پوسته ها نيز که درواقع بر روی اين ماده مذاب شناور هستند، دچار جابجائی ميشوند.
از ميان نظريات گوناگونی که در رابطه با منشاء زمين لرزه ها ارائه شده است، نظريه "بازگشت کشسان" ازجامعيت بيشتری برخوردار است. بر اساس اين نظريه عامل ايجاد تغيير شکل در سنگها ايجاد شکستگی در آنها و زمين لرزه در آنها معمولا نيروهای افقی جهت داری است که در اثر حرکت و جابجائی ورقه های سنگ کره ايجاد ميشود. در بسياری موارد بر اثر انباشته شدن زياده از حد انرژی در سنگ، حرکاتی در امتداد شکستگی ها و گسلهای قبلی موجود در سنگ روی ميدهد و در ضمن رها شدن انرژی ذخيره شده، زمين لرزه هايی بوجود می آيد. به همين دليل در زمان بررسی لرزه خيزی يک منطقه بايد تاريخچه لرزه ها و گسلهای فعال و لرزه زا را مورد بررسی قرار داد. البته بايد توحه نمود که در يک زمين لرزه، تمام طول گسل جابجا نميشود بلکه بخشهايی از آن مقاومت مينمايند. اين بخشهای به ظاهر فاقد جابجايی ممکن است در زمان ديگر گسيخته شده و زمين لرزه ای را به وجود آورند، علاوه بر اين بر اثر آتشفشانها، ريزش سقف غارها و معادن، ايجاد بهمن، برخورد شهاب سنگها، فعاليتهای بشری و ... نيز زمين لرزه هايی ايجاد شود که درصد ناچيزی از زمين لرزه های معمولا کوچک را تشکيل ميدهند. بسياری از زمين لرزه ها با تعدادی حرکات ضعيفتر در پيش و پس از حرکت اصلی همراهند که به نامهای پيش لرزه و پس لرزه خوانده ميشوند.
- نظريه بازگشت کشسان
بر طبق اين نظريه نيروهای تغيير شکل دهنده فعال پوسته زمين که موجب تغيير شکل صفحه ها (خمشدگی، کشيدگی و فشردگی)، اصطکاک بين صفحه های برخورد کننده، گراديان (تفاوت) بالای دما و ... ميشوند به طرز قابل توجهی در افزايش تنش نقش دارند اين نيروها در قسمتهای سطحی که سنگها رفتار خميدگی کمتری از خود نشان میدهند، به تدريج باعث تغيير شکل کشسان سنگها ميشوند. زمانی که ميزان تغيير شکل کشسان از لايه ها، به حالت اوليه خود باز ميگردند. ترک خوردن سنگ معمولا از نقطه ی کانون شروع و با سرعت حدود 3 کيلومتر بر ثانيه در امتداد صفحه منتشر ميشود. به اين ترتيب انرژی ای که به صورت "تنش کشسان" در سنگ ذخيره شده بود به طور ناگهانی آزاد شده و زمين لرزه را ايجاد مينمايد.

فرهاد شرف پور مربی امداد و نجات
برای تماس با من با پست الكترونيك
mosaferaseman2002@yahoo.com



  
نویسنده : farhad sharafpour ; ساعت ٤:۱٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٧ مهر ،۱۳۸۳